… omdat julle weet dat julle nie deur verganklike dinge … losgekoop is uit julle ydele lewenswandel … nie, maar deur die kosbare bloed van Christus, soos van ’n lam sonder gebrek en vlekkeloos … 
(1 Petr. 1:18, 19); [HK So. 1 V/A 1].

Dit is die mens se hartsbegeerte om vry en onafhanklik te wees, maar hy kan dit nooit wees nie. Eva het ook gereken sy kan vry wees deur die verbode vrug wat so onskuldig en aantreklik gelyk het, te eet. Sy was egter net ’n speelbal en slagoffer van ’n mag wat baie groter as syself was en haar ’n valse vryheid voorgehou het en haar van haar vryheid beroof het.

Volgens die Kategismus is daar twee magte waaraan ek kan behoort, nl. die heerskappy van die duiwel of my getroue Saligmaker, Jesus Christus. Ek kan nie aan myself behoort nie, want ek is geen mag nie, maar ’n onmag. Ek kan my wel verbeel dat ek by magte is om iets te vermag, net om aan die einde wel tot die besef te kom dat ek nie die hoofspeler in my lewe was nie, maar wel die speelbal.

Die troos vir die kind van God in ’n magtelose posisie is geleë daarin dat hy vrygekoop is van die mag van die duiwel. Die apostel herinner sy medegelowiges: Julle is duur gekoop (1 Kor. 7:23). Hier verneem ons ’n klank van voldaanheid, nl. ek is Goddank vir ewig bevry van my jarelange skuldlas. Ek is verlos deur die offer van Jesus Christus.

Dit moet my, as begenadigde en verloste sondaar, lei tot ’n onkeerbare dankbaarheid wat nie anders kan as om van(uit) hierdie verlossing te getuig nie! Dit is tog onmoontlik vir iemand om hieroor te swyg en sou dit wel die geval wees, getuig die Here Jesus self … sal die klippe [dit] uitroep (Lk. 19:40).

Bykomende Skrifgedeelte: Mt. 16:24-28

Gebed: Neem my nog meer in besit, Here. Amen.

Wat van die begin af was, wat ons gehoor het … aangaande die Woord van die lewe … ons skrywe hierdie dinge aan julle, sodat julle blydskap volkome kan wees (1 Joh. 1:1, 4); [HK So. 1 V/A 1].

Die eerste getuienis van die opstellers van ons Kategismus leer ons dat ons verlos is deurdat ons vrygekoop is deur die kosbare bloed van ons Saligmaker, Jesus Christus.

Maar ons Saligmaker gaan nog verder. Ná die betaling en verlossing volg die bewaring sodat díé wat vrygekoop is, sy eiendom bly – net soos ’n boot wat op ’n sandbank geloop het tydens ’n verskriklike storm. Die skuld lê by die stuurman wat nie by die aanwysings van sy instrumente gebly het nie en seker was dat hy van beter weet. Met die storm en die onvermoë van die stuurman, raak die boot al stewiger vasgevang op die sandbank. Skielik, op een of ander onverklaarbare wyse, kom die boot los. Beteken dit nou dat die boot buite gevaar is terwyl die storm nog woed? Nooit! Die stuurman se selfvertroue is net so gehawend as die boot en eers as die ervare kaptein van die boot oorneem en met vaste sekerheid die boot na veilige, diep waters neem, sal die boot veilig wees.

Ons is die stuurman van ons lewensboot en ons dobber op die oseaan van sonde wat ons omring. Uiteindelik beland ons op die sandbank van die dood deur ons eie toedoen en dan kom Christus met sy on­ver­klaar­bare liefde vir ons en verlos ons, maar los ons dan nie net so nie, maar bewaar ons van die bose.

Wat ’n troos om te kan weet dat Hy verlos nie net nie, maar bewaar ook die werke van sy hande!

Bykomende Skrifgedeelte: Jud. 17-25

Gebed: Maar op hierdie een sal Ek let: op hom wat arm is en verslae van gees, en wat bewe vir my woord (Jes. 66:2). Amen.

… maar dat Christus met alle vrymoedigheid … groot gemaak sal word in my liggaam, of dit deur die lewe of deur die dood is (Filip.1:20); [HK So. 1 V/A 1].

Prof. B Gemser het hier rondom 1952 ’n baie interessante vergely­king getref deur die Kategismus met ons bekende woord “eggo” te ver­ge­lyk. Eggo, soos ons almal weet, beteken klank en veral weerklank. Dit is ’n heel natuurlike veskynsel waar die klank spontaan vanuit die dieptes van die put of die kloof na ons teruggekaats word.

So weerklink die Woord van God in die woorde van die Kategismus en moet die woorde van die Kategismus weer spontaan die weerklank van God se Woord in ons lewe oordra. Net soos daardie eggo vanuit die onbekende dieptes hoorbaar word, so moet die wil van God uit die onbekende dieptes van ons harte duidelik spreek tot elkeen wat binne hoorafstand is.

Daardie eggo wat ons na buite gee, moet ook ’n getroue weergawe van die oorspronklike Woord wat in ons harte leef, wees. Dit beteken nie net dat ek aan my getroue Saligmaker, Jesus Christus, behoort nie, maar ook dat ek na liggaam en siel sal eggo wat Hy in my werk omdat ek nie anders kan as om te doen wat Hy van my verlang nie.

Dit geld nie net wanneer dit goed gaan met my en dit maklik is om die Here se spieëlbeeld of eggo te wees nie, maar (veral) ook wanneer dit swaar gaan en dit moeilik is om die beeld van God suiwer oor te dra, d.w.s. ’n eggo te wees van Hom wat my lewe beheer. Die klanke hiervan moet tot in die verste uithoeke van die skepping gehoor word tot uitbreiding van sy koninkryk!

Bykomende Skrifgedeelte: Rom. 14: 1-12

Gebed: Heilige Here, help my om valse klanke in die krag van die Gees af te sny en om die eggo van die evangelie duidelik hoorbaar te maak. Amen.

Laat julle lig só skyn voor die mense, dat hulle julle goeie werke kan sien en julle Vader wat in die hemele is, verheerlik
(Mt. 5:16); [HK So. 1 V/A 1].

Die Kategimus is nie uit die lug gegryp omdat predikante en teoloë op ’n dag besluit het dat daar nou so ’n geskrif moet wees nie. Die opstellers van hierdie belydenisskrif het teen die agtergrond van baie vervolging, dikwels tot die dood toe, en baie dwaalleringe, die Kategismus die lig laat sien.

In hierdie belydenisskrif getuig die opstellers van ’n magtige Verlosser, ’n getroue Bewaarder, ’n vaste Versekeraar en ’n Bewerker van geloof wat met die volmag van God onder ons verskyn het. Hierdeur getuig hulle aan ons hoe hulle sy eiendom geword het, hoe hulle dit bly, hoe hulle dit weet en hoe hulle dit beleef. Uit hulle lewenservaring getuig hulle aan ons dat ons met sekerheid aan die wete kan vashou dat dieselfde God vandag nog onder ons woonagtig en deel van die gelowige se lewe is.

Ons beleef ook elke dag soveel genade uit die hand van die Here, ons Verlosser en Voorsiener. Ons het elke dag net soveel geleentheid om as getuies vir Hom op te tree as destyds, maar ons laat soveel geleenthede by ons verbygaan waarin ons sy Naam kon grootgemaak het; waarin ons vir ander tot troos en versekering kon gedien het dat Jesus Christus werklik leef en dat Hy daadwerklik deel vorm van ons gebroke en misvormde bestaan wat gedurig dreig om ons te verswelg in negatiwiteit en pessimisme.

Laat u lig vandag skyn in ’n donker wêreld en wees vir iemand, deur die genade van ons Saligmaker, ’n kragpunt sodat hy of sy by die Bron van alle krag kan herlaai.

Bykomende Skrifgedeelte: Mt. 25:31-46

Gebed: Here, laat my lewe deur die werk van u Woord en Heilige Gees om altyd en oral ’n aangename geur en positiewe getuienis wees. Amen.

Leer ons om ons dae so te tel dat ons ’n wyse hart mag bekom … 

(Ps. 90:12); [HK So. 1 V/A 1].

Ons leef in ’n tyd waarin die een dag skynbaar vinniger as die vorige verbysnel. Hier staan ons weer aan die begin van ’n nuwe jaar. Soos verlede jaar, nou ook met voornemens om reg te leef, om nuwe dinge aan te pak, reg te maak dit wat nie uitgewerk het nie of waarvoor ons teen die einde van verlede jaar net nie meer krag gehad het nie.

Soos met talle goeie voornemens, bly dit egter in gebreke as dit by die uitvoering daarvan kom – ook in ons geestelike lewe. Dalk is u van voorneme om hierdie jaar reg te maak wat nog kort met u verhouding met God. Maar nou weet ons ook teen hierdie tyd dat die duiwel geen lui haar op sy kop het nie en al ons planne wil verydel.

So het Moses ook agtergekom dat dinge nie altyd verloop soos wat hý dit beplan nie. Inteendeel, ten spyte van sy beste pogings, het sake maar erg skeefgeloop! En hier staan hy in die Psalm onder die diepe besef van sy eie gebrek en die mens se tekortkominge. Maar een troos bly vir hom oor: Here, Ú was vir ons ’n toevlug van geslag tot geslag (Ps. 90:1). En om hierdie troos ten volle te kan benut, vra hy ook in vers 12: Leer ons om ons dae so te tel dat ons ’n wyse hart mag bekom!

Wanneer ons dié jaar beplan en ons faal of die lewe gee ons ’n hou van die kant af, weet ons waar ons toevlug en troos lê. Ons behoort aan Jesus Christus, ons getroue Saligmaker, in lewe en in sterwe.

In Sondag 1 (HK) kom die antwoord in vraag 1 baie duidelik: … daar­om … maak Hy my van harte gewillig en bereid om voortaan vir Hom te lewe.

Bykomende Skrifgedeelte: Spr. 1:7

Gebed: Here, help my om die beginsel van kennis te leer. Amen.

Toe roep die Here God na die mens en sê vir hom: Waar is jy?  (Gén. 3:9); [HK So. 1 V/A 1].

Ons weet nou dat wanneer dinge verkeerd loop en jy voel of God so onbereikbaar ver staan dat jy kan rus in die seker wete dat Hy jou sal troos. Hoekom is troos in die eerste plek nodig? Kan alles dan nie maar net van die begin af reg verloop nie?

Die antwoord hierop lê in twee woorde opgesluit: die sondeval.

Voor die sondeval was daar nie so ’n behoefte nie, want die mens het in ’n baie noue liefdesband met God geleef. Vanuit hierdie intieme gemeenskap met sy Skepper het die mens geen verdere behoefte gehad nie. Alles was daar en in plek, want God is die Gewer van alle ware geluk en vreugde. Met die sondeval het hierdie ware geluk egter verdwyn deurdat daardie noue band met God deur die mens verbreek is – wat op sy beurt ’n leemte gelaat het wat gevul moes word. In plaas daarvan om vanuit ’n intieme vreugde met God te leef, het leed, teenspoed en hartseer nou deel van die mens se lewe geword. Nou begin die mens met ’n brandende hart na troos soek. En hoe verder die lewe verloop, hoe groter word die behoefte na troos, want ons kom al meer onder die besef van die heerskappy van die duiwel.

Maar wees getroos, God het ons nooit verlaat nie en … die ou slang wat genoem word duiwel en Satan, wat die hele wêreld verlei, hy is neergewerp op die aarde, en sy engele is saam met hom neergewerp (Openb. 12:9). Voor ons ons oë kan uitvee, sal ons hoor: Dit is verby! Ek is die Alfa en die Oméga, die begin en die einde. Aan die dorstige sal Ek gee uit die fontein van die water van die lewe, verniet (Openb. 21:6).

Bykomende Skrifgedeelte: Hebr. 2:14-15

Gebed: Dankie vir u vooruitskouende genade, Here! Amen.

… het jy My waarlik lief … (Joh. 21:15).

Nuwerjaarsvoornemens spruit gewoonlik voort uit ons nadenke oor die foute en mislukkings van die vorige jaar. Aan die vooraand van ’n nuwe fase in sy lewe konfronteer Christus vir Petrus opnuut met sy foute en mislukkings van die verlede. Drie keer vra die Here Jesus dieselfde vraag vir Petrus: Het jy My waarlik lief? Dit was nie om dowe neute nie. Drie keer het Petrus Hom verloën en die gekraai van die haan was sekerlik nog rou in sy gewete ingebrand.

Petrus antwoord elke keer bevestigend: U weet dat ek U liefhet! Die bravade waarmee hy egter voorheen verklaar het: Al sal almal ook aanstoot aan U neem, ek sal nooit aanstoot neem nie (Mt. 26:33), is daarmee heen en vervang met ’n afhanklike bedeesdheid. Dit is nie jou bravade wat jou ’n toegewyde en bruikbare volgeling van Christus maak nie, maar sý lojale liefde teenoor jou. Die Here Jesus het Petrus só liefgehad dat Hy, ten spyte van Petrus se verloëning, steeds vir sy sonde betaal het. Petrus verstaan nou. Hy besef sy afhanklikheid van Christus se verlossing. Christus se toenadering oortuig hom dat Hy vergifnis ontvang het. Nou eers was hy gereed om uitgestuur te word en kry hy ook opdrag om om te sien na die kudde van die Here.

Aan die vooraand van die nuwe jaar kom Christus se vraag op­nuut na ons: Het jy my waarlik lief? Hy konfronteer ons met ons foute sodat ons opnuut ons afhanklikheid van Hom kan besef, maar ook weer herinner kan word aan sy liefde vir ons. Wie Christus se liefde vir sondaarmense eerstehands beleef het, sal keer op keer antwoord: U weet dat ek u liefhet! Dit is ’n liefde wat nie eens deur vervolging of dood vernietig sal word nie (v. 18).

Juda het troueloos gehandel, en ’n gruwel is in Israel en in Jerusalem gepleeg ... (Mal. 2:11).

Ten spyte van die feit dat die volk die tempel herbou, die erediens in stand gehou en die offerdiens onderhou het, was daar ’n geestelike afvalligheid. Dit het geblyk uit die ligsinnigheid t.o.v. die offerdiens (Mal. 1). In hoofstuk 2 noem Maleági nog voorbeelde van die geestelike afvalligheid wat onder die volk ingetree het.

Die priesters wat veronderstel was om ooreenkomstig die verbond op te tree (v. 4); by wie gelowiges kennis en onderrig moes soek (v. 7) en wat betroubaar en regverdig moes wees, het ontrou geraak. Geestelike verval begin dikwels by kerkleiding wat nie meer die Here vrees nie; onregverdig handel, onreg spreek en self van God se weë afwyk en duidelike Skrifbeginsels verwerp. Afvalligheid op geestelike terrein lei ook tot ontrou in die huwelik en die huis (v. 13-16). Uiteindelik word sonde in so ’n samelewing gerelativeer deur te sê dat elkeen wat kwaad doen, goed [is] in die oë van die Here …

Die ironie van ’n samelewing waarin geestelike afvalligheid die botoon voer, is dat hulle dikwels steeds baie godsdienstig is. Met trane en groot geween word daar tot God gebid (v. 13), maar die Here ignoreer dit vanweë hulle ontrou (v. 14-16). Is God se genade dan voorwaardelik? Luister Hy net na die “getroues”? Nee, maar God stort sy genade uit oor sondaars wat hul sondes erken en bely en nie oor hoogmoediges wat nie besef hoe nodig hulle Hom het nie (vgl. Lk. 18:9-14). Christus begin nie verniet sy aardse bediening met die oproep: Bekeer julle (Mk. 1:15) nie. Hy het immers gekom vir hulle wat weet hoe nodig hulle die geneesheer het (Lk. 5:31). Is jy sensitief vir die geestelike verval wat daar in jou lewe mag wees?

In hoofstuk 20 gee Johannes vir ons sy ooggetuieverslag van die opstanding van die Here Jesus soos bevestig deur verskeie verskynings. Die aand van die opstandingsdag verskyn die Here Jesus aan sy dissipels waar hulle byeen was. Wat ’n ongelooflike belewenis moes dit nie gewees het nie – ewe skielik het hulle die Skrifte begin verstaan (v. 9).

Thomas was egter nie teenwoordig tydens hierdie verskyning nie. Toe die ander hom vertel wat hulle gesien het, glo hy hulle nie (v. 25). Hy wil eers die merke van die spykers sien en sy hand in die Here Jesus se sy steek. Hoe dikwels redeneer ons nie soos Thomas oor die Christelike Godsdiens nie? Ons noem dit geloof, maar ons wil ook eers “sien” voordat ons glo. Vir alles wil ons eers bewyse hê voordat ons dit glo: Die skepping moet deur die wetenskap bewys kan word; Christus se maagdelike geboorte moet medies verklaar kan word; die opstanding moet deur eksterne bronne bevestig kan word; ensovoorts. Geloof werk egter andersom, sê Christus: … salig is die wat nie gesien het nie en tog geglo het (v. 29).

Die Here Jesus ken ons swakhede en kom dit tegemoet. Daarom laat Hy Thomas “sien” en nooi hom selfs uit om aan sy wonde te vat sodat Thomas uitroep: My Here en my God! Hy ken ons klein geloof, daarom help Hy ons ook om te “sien” deurdat Hy al hierdie dinge deur oor- en ooggetuies vir ons laat opteken het sodat julle kan glo dat Jesus die Christus is, die Seun van God; en dat julle deur te glo die lewe kan hê in sy Naam (v. 31). Herken jy jou Verlosser in die Woord?

… Ek heilig Myself vir hulle, sodat hulle ook in waarheid geheilig kan wees (Joh. 17:19).

Dit is baie maklik om die betekenis van woorde en begrippe in die Bybel te verwar. ’n Woord soos “heilig” verbind ons gewoonlik met iets soos “heiligmaking”. Dit beteken om geestelik te groei, die sonde al meer af te sterf en hoe langer hoe meer die beeld van God in jou lewe te vertoon. Só gesien, maak die Here Jesus se woorde in sy hoëpriesterlike gebed egter nie sin nie, aangesien Hy sondeloos was. Hy het dus nie “sonde” gehad om af te sterf nie of om “al meer” God se beeld te vertoon nie. Hy is immers God.

Om “geheilig” te wees beteken egter ook om “afgesonder” te wees vir ’n spesifieke taak of doel. Wanneer Christus dus sê dat Hy Homself vir ons “heilig”, beteken dit dat Hy Homself afsonder en toespits op ons en ons behoeftes. Hy het nie sy aandag laat aftrek nie, maar enduit sy roeping vervul sodat Hy uiteindelik vir ons onheiligheid aan die kruis betaal het. Dit is die taak waartoe God Hom afgesonder het.

Op grond van Christus se oorwinning oor die dood is “heiligheid” vir sy kinders nou tegelyk ’n gawe en ’n eis. Deur sy bloed is ons gehei­lig. Ons is losgekoop en afgesonder om dood vir die sonde te wees, maar lewend vir Christus. Aangesien ons in ’n staat van heiligheid verkeer, eis God ook nou van ons heiligheid; ’n heilige lewenswandel waarin ons daagliks die sondes wat nog teen ons sin in ons oorgebly het, afsterf. Die feit dat Christus Homself vir ons afgesonder (geheilig) het, het die gevolg dat ons ook, as heiliges, daagliks in heiligheid toeneem. Dit gebeur langs die weg van gehoorsaamheid aan die waarheid (v. 19).

Maleági tree op ná die terugkeer uit ballingskap. Dinge is redelik bestendig. Die tempel is herbou, die tempelrituele is hervat, daar is nie politieke spanning nie en godsdiensvryheid heers. Tog het dit nie so voorspoedig gegaan soos die volk gehoop het nie. Die voorspoed wat hulle voorheen geken het, is nog nie herstel nie en hulle was steeds redelik arm. Dit het die volk laat twyfel in God se liefde (v. 2). Hierdie twyfel kom na vore in die uitleef van hul geloof. Hulle het God nie geëer nie soos blyk uit die kwaliteit van die offers wat hulle aan God gebring het (v. 7-8).

God herinner egter die volk aan sy onwankelbare verbondsliefde. Ten spyte daarvan dat Hy ’n groot Koning is wie se Naam selfs onder die heidene gedug is (v. 15), het Hy Jakob i.p.v. Esau as sy eiendom verkies (v. 2-3). Jakob wat nie eens die eersgeborene was nie en daarby nog ’n hakskeengryper ook, is gekies! Dat God Israel as sy volk gekies het, wys onteenseglik hoe groot sy liefde en barmhartigheid teenoor hulle is, aangesien hulle geen inherente kwaliteite gehad op grond waarvan Hy hulle gekies het nie. Uiteindelik bevestig God hierdie liefde wanneer Paulus ons herinner: God bewys sy liefde tot ons daarin dat Christus vir ons gesterf het toe ons nog sondaars was (Rom. 5:8).

Wie gedurig bewus is van die onverdiende genade van God se liefde, kan nie halfhartig daarop reageer nie. God se opregte liefde ontlok ’n opregte reaksie. Dit vra nie halfhartige gehoorsaamheid en gedwonge pligpleging nie, maar dat ek God met my hele hart, my hele siel en met al my krag en verstand sal liefhê.