… as iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie (Joh. 3:3).

Wat moet ek doen om gered te word? Dit was waarskynlik die vraag waarmee Nikodémus daardie nag na die Here Jesus gekom het. Hy was immers ’n Fariseër (v. 1) vir wie die werke van die wet hand-aan-hand geloop het met redding. Wie die wet van God getrou nakom, vind guns in God se oë en word gered.

Aangesien niks in die lewe deesdae verniet is nie, benader baie mense God op dieselfde wyse. Hulle wil weet wat hulle kan doen om gered te word. Hulle wil voel hulle het ’n bydrae tot hulle redding gelewer. Omdat niks in die lewe verniet is nie, is dit tog ondenkbaar dat iets soos redding gratis kan wees. Daarom is die doen van goeie dade vir mense so belangrik. Mense met baie geld sal duisende rande aan lief­da­digheidsorganisasies skenk, ander raak betrokke by maatskapli­ke projekte en sommige sal selfs naarstiglik Bybel lees en nie ’n kerkaksie misloop nie uit vrees dat hulle dalk nie eendag “goed genoeg” sal wees nie. Tog bly ons beste werke met sonde bevlek (vgl. Jes. 64:6).

Die Here Jesus se antwoord aan Nikodémus dien egter hierdie Fariseïstiese verstaan van redding ’n nekslag toe. Niemand kan gered word nie, tensy hy wedergebore word (letterlik: van bo-af gebore word). Die implikasie hiervan is duidelik: Redding kom nie van ons af nie; red­ding kom van God. Wedergeboorte is God se hartoorplanting waartydens Hý die hart van klip verwyder en aan ons ’n hart van vlees gee. Met hierdie hart glo ons in Jesus Christus se verlossingswerk en eien ons sy volmaakte werke onsself toe, sodat ons nie verlore hoef te gaan nie, maar die ewige lewe kan hê (v. 16).

Bekeer julle, want die koninkryk van die hemele het naby gekom (Mt. 3:2). In hierdie woorde waarmee die Here Jesus sy amptelike be­die­ning op aarde begin, vind ons die weerklanke van Sagaría se op­drag aan die volk. Ná die volk se terugkeer uit ballingskap, waarsku hy hulle in die openingsverse van sy profesie om nie dieselfde pad as hul vaders te loop nie. Hulle voorouers was ongehoorsaam en die oordeel van God is oor hulle voltrek toe hulle in ballingskap weggevoer is.

Toe die sondeval die intieme verhouding tussen God en die mens ver­nietig het, het die sonde die mens op ’n koers lynreg weg van God ge­plaas. Daar het vyandskap gekom omdat die mens se hart vir God doodgegaan het. Daarom is die opdrag tot bekering; tot terugkeer na God, so dringend en aanhoudend in die Woord. Wie nie na God te­rug­keer nie, sal sy oordeel nie vryspring nie, want Hy is ’n regverdige God wat geen sonde ongestraf laat bly nie. Die opdrag tot bekering bevat ’n wonderlike belofte: Ek sal na julle terugkeer. Ten spyte van hierdie belofte, veroorsaak hierdie opdrag egter groot spanning, want wie kan uit sy eie tot God terugkeer? Wie is heilig genoeg om in teenwoordigheid van die Heiligste van die heiliges te kom?

Dalk is dit die rede waarom Jeremia vir God vra: Bekeer my, dan sal ek my bekeer (Jer. 31:18). Uiteindelik sou Christus na die aarde kom juis om hierdie spanning op te los. Hy roep ons nie net op tot bekering nie, Hy was ons skoon met sy bloed en vernuwe ons sodat ons waarlik tot God kan keer. Ware bekering is onmoontlik sonder Christus en die werking van die Gees. Wie só na God keer, kan seker wees dat God na Hom sal terugkeer.

… die lig skyn in die duisternis … (Joh. 1:5).

Al is hierdie eerste hoofstuk ryk aan betekenis kan slegs een aspek hier belig word. Johannes begin sy beskrywing van die evangelie deur na Christus te verwys as die Woord van God. Hy beklemtoon Christus se ewige, Goddelike natuur asook sy betrokkenheid by die skepping. Wat egter veral opval, is die parallelle wat Johannes trek tussen die werk van Christus by die eerste skepping en sy betrokkenheid by God se herskeppingswerk.

Tydens die skepping lees ons dat God die aarde geskep het en dat dit woes en leeg was. Daarna het Hy gesê: Laat daar lig wees. Net soos die lig tydens die eerste skepping orde in die chaos gebring en lewe op aarde moontlik gemaak het, word Christus na die aarde gestuur as die Lig van die wêreld. Hy is gestuur om die duisternis wat in die mensdom se harte weens hul sondes leef, te kom vernietig. In Hom was lewe en die lewe was die lig van die mense. En die lig skyn in die duisternis en die duisternis het dit nie oorweldig nie (v. 4-5). Met hierdie woorde kondig Johannes reeds Christus se oorwinning oor die Bose aan. Hy het gekom as die waaragtige Lig sodat elkeen wat in Hom glo, mag het om ’n kind van God genoem te word.

Wie deur die geloof aan die Here Jesus verbind is; wie se lewe deur sy lig verhelder is, se lewe het dieselfde effek. Daarom moedig Hy ons aan om ons lig só voor die mense te laat skyn, dat mense ons goeie werke (God se herskepping) in ons lewens kan sien en ons hemelse Vader kan verheerlik (vgl. Mt. 5:16). Want vroeër was julle duisternis, maar nou is julle lig in die Here – wandel soos kinders van die lig (Efés. 5:8).

Wanneer ’n mens aan die einde van die jaar kom, besin jy dikwels oor die jaar wat verby is. Hierdie besinning laat ons ook vooruitkyk na die nuwe jaar wat kom. In ’n nuwe jaar het ’n mens weer die geleentheid om oor te begin, dinge wat agterweë gebly het, reg te stel en ons prioriteite in orde te kry.

Haggai bring ’n boodskap van God aan die Joodse ballinge wat ná jare se ballingskap nou reeds bykans twintig jaar terug in hulle eie land is. Dit was nie ’n maklike twintig jaar nie. Hulle het ook baie voornemens gehad en planne gemaak vir die herstel van hulle land. Hulle het uitgesien na baie (v. 9), maar min van hierdie planne het uitgewerk. Oeste het misluk en droogtes het hulle geteister. Haggai verduidelik waarom: Ter wille van my huis wat in puin lê (v. 9). Die volk se prioriteite was verkeerd. In plaas daarvan om soos verlostes op te tree en hulle aanbidding van God hul hoogste prioriteit te maak, was hulle eie gerief, geluk en voorspoed die belangrikste. Hulle het in betimmerde huise gewoon (d.i. luukse huise – lees 1 Kon. 7:7), terwyl die huis van God in puin gelê het.

Iemand wat uit slawerny verlos is, se prioriteite behoort altyd met God se prioriteite vir sy lewe ooreen te stem. Hoe kan ons dan God se seën verwag indien ons nie ons prioriteite doelbewus in ooreenstemming met syne bring nie? Wanneer dit gebeur, sal dit sigbaar word in ons toewyding, ons gehoorsaamheid, die manier waarop ons praat, die gedagtes wat ons koester en selfs in die planne wat ons maak en besluite wat ons neem. Hoe lyk jou prioriteite?

Hulle silwer of hulle goud sal nie … red nie … (Sef. 1:18).

Mense in eerstewêreldlande redeneer dikwels dat hulle nie geloof nodig het nie. Hulle persoonlike rykdom en die voorspoed van die land gee hulle toegang tot goeie sekuriteit, die beste mediese sorg, die beste opvoeding vir hulle kinders en ’n gemaklike leefstyl. Daarom beskou hulle dikwels geloof as iets primitief of derdewêrelds. Hulle reken dat hulle nie hul hoop hoef te stel op die beskikking of voorsiening deur ’n bonatuurlik wese nie, aangesien hulle in staat is om self te voorsien in daardie behoeftes waarvoor derdewêreldse mense ’n god nodig het.

Hulle is soos die mense teenoor wie God sy profesie uitspreek in hierdie eerste hoofstuk van Sefánja. Hulle uitkyk is: Die Here doen geen goed en Hy doen geen kwaad nie (v. 12). Met ander woorde daar is nie regtig ’n God wat in beheer van alles en almal is nie. Daar is nie regtig ’n bonatuurlike Wese wie se heerskappy die gang van die geskiedenis en natuurlik ook van my lewe, beïnvloed nie. Hulle maak staat op hulle eie vermoëns en rykdom om vir hulle sekuriteit te bied.

God waarsku egter dat daar ’n dag van afrekening sal wees – die dag van die Here (v. 14). Met deeglikheid en presisie sal God die wêreld deursoek na hulle wat hul vertroue in ander dinge as in Hom geplaas het. Dit sal ’n verskriklike dag wees wat niemand sal kan vryspring nie; ’n dag waarop niemand se silwer en goud in staat sal wees om hulle van die grimmigheid van die Here te red nie. Slegs Hy wat sy vertroue stel in Jesus Christus wat reeds in ons plek die grimmigheid van God verduur het, sal hierdie oordeel vryspring. Elke knie sál buig, eerstewêrelds of derdewêrelds – sommige in vrees en ander in aanbidding!

“Genade, barmhartigheid en vrede word ryklik aan u geskenk van God onse Vader en Jesus Christus ons Here.” Só groet die Here ons elke Sondag. Weens die bekendheid van hierdie groetwoord gaan die betekenis daarvan dikwels by ons verby. Die drie woorde van ons teksvers bevat egter die kern van die evangelie. Sonder vrede sal geen verlossing moontlik wees nie.

Die sondeval het vyandskap gebring tussen God en mens. Die mens het in die greep van die sonde en die dood verval sodat hy nou van nature geneig is om God en sy naaste te haat. God stuur egter die Here Jesus na die aarde om hierdie vyandskap tussen Hom en die mens te verwyder. Christus betaal aan die kruis vir ons ongeregtighede en wis ons rekords uit sodat ’n nuwe verhouding met God moontlik is vir die wat in Hom glo – ’n vredesverhouding. Sy groetwoord aan sy dissipels is dus ryk aan betekenis, want dit bevestig dat Hy sy sending suksesvol afgehandel het. Indien Hy egter nie liggaamlik opgestaan het uit die dood nie, sou dit beteken dat die dood Hom steeds in sy greep het en dat die houvas daarvan op die mens se lewe gevolglik nie verbreek is nie. Daarom dring Christus daarop aan om saam met die dissipels te eet sodat hulle seker kan wees dat Hy liggaamlik opgestaan het. Die dood en die sonde, dit wat onvrede veroorsaak, is inderdaad oorwin. Daarna lê Hy ook vir hulle die Ou Testament uit sodat hulle kan begryp dat Hy inderdaad die Vredevors is waarvan die Skrifte getuig.

Die dissipels kry opdrag om van hierdie vrede, hierdie herstelde verhouding, teenoor die wêreld te gaan getuig (v. 46-47). Getuig jou lewe van ’n nuwe verhouding met God? Leef jy in vrede met Hom deur sy wil te gehoorsaam en jou naaste lief te hê soos jouself?

Maar die Here is in sy heilige tempel – swyg voor Hom, o ganse aarde … (Háb. 2:20).

Hoewel Hábakuk verstaan dat God geen sonde ongestraf laat bly nie, verstaan hy nie waarom God “groter sondaars” gebruik om sy oordeel oor “kleiner sondaars” te voltrek nie. Die Babiloniërs was tog baie meer goddeloos as Juda. Hoe kan die Here dan toelaat dat húlle sy oordeel oor sy volk voltrek (vgl. 1:13)?

In hoofstuk twee antwoord God op hierdie klagte. Sy antwoord is so belangrik dat almal dit moet lees (v. 2). Hy is nie blind vir die son­des van die Babiloniërs nie. Hy is nie dieselfde as hulle afgode wat uit hout en klip gevorm word nie (v. 18). Hy is die lewende werklikheid. Hy is in sy heilige tempel – die aarde moet stil wees voor Hom (v. 20). Hy ken die Babiloniërs se ongeregtigheid en hoogmoed en sal ook dít nie ongestraf laat verbygaan nie. Hulle ondergang is naby (v. 6, 9, 12, 15, 19).

Hábakuk en die volk word eerder aangemoedig om uit die geloof te leef (v. 4). Dit staan in kontras met die hoogmoedige lewenswyse van die Babiloniërs. Om uit die geloof te leef, beteken om jou vertroue vir redding alleen in God te stel en nie in jou eie vermoëns of kwaliteite nie. ’n Volk wat God se optrede betwyfel omdat Hy “die goddelose” gebruik om dié te verslind wat “regverdiger as hy” is (1:13), leef juis nie uit die geloof nie. Hulle is net so opgeblase soos die Babiloniërs. Waar laasgenoemde op hulle militêre mag vertrou, vertrou eersgenoemde op hulle regverdige(r) lewenswandel.

Om uit die geloof te leef, is om te swyg voor die heerskappy van die Here. Dit is om jou vertroue te stel in sy soewereiniteit, sy vermoë om te verlos en sy regverdige oordele.

Hierdie gebed van Hábakuk is ’n pragtige voorbeeld van hoe ’n gelowige behoort te reageer wanneer God se antwoord op sy smeking nie noodwendig is wat hy gehoop het dit sal wees nie. In hierdie gebed sien ons wat dit beteken om voor die Here te swyg en sy heer­skappy en soewereiniteit te erken.

Hoewel God dit duidelik gemaak het dat Hy nie van plan is om on­middellik met die onderdrukkers van sy volk af te reken nie, hou Hábakuk nie op om daarvoor te bid nie. Hy beroep hom op God se roemryke oorwinnings in die verlede waarin Hy tot sy volk se redding gekom het. In die geloof hou Hy daaraan vas dat God weer eens sy volk so te hulp sal kom. Wanneer hy egter besef dat God in beheer is, sidder hy omdat hy besef dat hy geduldig moet wag en moet vertrou dat die dag van benoudheid wel vir die onderdrukker sal aanbreek (v. 16). Onder leiding van Kores is die Babiloniese Ryk eers in 539 v.C. vernietig.

Om te swyg voor die Here beteken nie om op te hou pleit vir verlossing nie, maar om geduldig te wag vir die dag wat God daarvoor bepaal het. Dit is om in die Here te jubel ten spyte van die vyebome wat nie bot nie en wingerde wat nie hul oes gee nie. Dit is om jou vertroue in Hom te stel wat die vermoë het om vir ons te gee ver bo wat ons kan bid of dink – op sy tyd en sy manier. Uiteindelik het God in die volheid van die tyd met sy volk se grootste onderdrukker afgereken toe Christus as Messias vir ons oortredinge betaal het.

… Dryf handel daarmee totdat ek kom (Lk. 19:13).

In antwoord op hulle wat gereken het dat die koninkryk van Christus onmiddellik sou wees, vertel die Here Jesus hierdie gelykenis (v. 11). Dit is duidelik dat Hy Homself vergelyk met die man wat wegge­gaan het na ’n ver land om ’n koningskap te ontvang. Met sy hemelvaart is Christus se koningskap bevestig toe Hy sy ereposisie aan die regter­hand van die Vader ingeneem het. Vandaar regeer Hy en sal Hy weer kom om elkeen na sy dade te oordeel.

Die Here Jesus verduidelik nou hoedat die dinge waarmee mense tot en met sy wederkoms besig sal wees, hulle ware kleure sal ontbloot. Daar is dié wat sy koningskap openlik sal weerstaan (v. 27); dié wat Hom waarlik sal volg en dié wat sal voorgee om Hom te volg.

Soos die man, vertrou Christus ook sy eiendom aan sy volgelinge toe. Ons is geneig om die ponde/talente tot ons Godgegewe gawes te beperk. Hoewel ons ook hier­die gawes tot uitbreiding van sy konink­ryk behoort te gebruik/be­stuur, verwys die ponde na baie meer. Hy vertrou baie meer aan ons toe. Hy vertrou byvoorbeeld sy kudde aan herders toe; Hy vertrou kinders aan hulle ouers toe; Hy vertrou die aarde aan ons sorg toe en so kan ons aangaan. Uiteindelik gaan die manier waarop ons met hierdie dinge besig is, wys of ons Christus se heerskappy oor ons lewens erken of nie.

Hulle wat sy heerskappy erken, sal met eerbiedige verantwoordelikheid omgaan met wat aan hulle toevertrou is. Dié wat onverantwoordelik met die eiendom van hulle heer omgaan, is niks beter as hulle wat openlik sy koningskap verwerp het nie. Doen ’n bietjie weer voorraadopname: Waaroor het die Here jou as rentmeester aangestel? Hoe gaan jy daarmee om? Getuig jou arbeid dat jy Christus se heerskappy oor jou lewe bely?

Die morele verval onder ons volksgenote is kommerwekkend. Ons kan hierin met Hábakuk se klagte oor die morele verval onder sy eie volksgenote assosieer. Hy kla by die Here oor al die geweld en on­reg. Hy is bekommerd oor die stryd en twis en die feit dat reg en geregtigheid nie meer geskied nie (v. 2-4). Hy roep tot God om hulp, maar voel asof God nie luister na sy dringende versoek nie (v. 2).

God antwoord vir Hábakuk deur te sê dat Hy iets ongeloofliks gaan doen. Hy gaan die magtige Babiloniërs teen sy volk opwek (v. 6); hulle wat alles en almal in hulle pad vernietig; wat geweld pleeg; gevangenes versamel en selfs met konings spot (v. 9-10). Hábakuk het verstaan waarom God dit doen. Die volk van die Here was sondig en sonde roep altyd om die strafoordeel van God, want wanneer sonde nie gestraf word nie, is ware inkeer nie moontlik nie. Daarom wek Hy Babilonië op om sy oordeel te voltrek.

Soos Hábakuk vra ons ook dikwels dat God die onreg onder ons moet beëindig. Die probleem is egter dat ons reken God se oplossing van so aard moet wees dat hierdie dinge net ewe skielik “verdwyn”. Dit is egter nie hoe God met onreg en sonde omgaan nie. Sonde en onreg roep dus om God se oordeel (vgl. Rom. 6:23). Om hierdie rede stuur God uiteindelik sy Seun om die oordeel vir ons sondes te dra sodat ons nie vernietig word nie. Sonde en onreg “verdwyn” nie net nie. Dit moet gestraf word. As Iemand nie vir jou die straf gedra het nie, sal jy dit eendag self moet dra, want dit is hoe God met sonde omgaan.

… ’n wreker is die Here vir sy teëstanders, en Hy behou die toorn teen sy vyande (Nah. 1:2).

Anders as Jona wat God se oordeel oor Ninevé direk aan die Nine­vie­te moes oordra, kry Nahum opdrag om hierdie oordeels­aan­kondiging aan Juda bekend te maak. Toe Samaría, die hoofstad van die Noordryk, in 722 v. C. slagoffer van die onderdrukker geword het, het die Assiriese bedreiging tot op die voorstoep van die Suidryk gekom. Hulle was vreesbevange en het bemoediging nodig gehad.

Nahum word na Juda gestuur om God se volk, ook dié in ballingskap, te bemoedig. ’n Wreker is die Here (v. 2), Hy laat geen onreg on­ge­straf bly nie (v. 3), niemand kan standhou voor sy grimmigheid nie (v. 6), Assirië sal afgemaai word en vergaan (v. 12). God se volk word be­moe­dig met die boodskap dat God die onreg sien en dit sal vergeld. Ui­teindelik is die magtige Assirië in 612 v.C. op sy knieë gebring met die verwoesting van Ninevé.

Daar is egter meer aan hierdie profesie. Ten diepste kondig God sy oordeel aan oor almal wat sy volk onderdruk. Op Gólgota wreek God Hom op die wêreldheerser van hierdie eeu wanneer Hy sy kop vermorsel sodat sy kinders bevry kan word uit die ballingskap van sonde. Die voltrekking van God se oordeel op Gólgota wys dat God se wraak ten diepste oor die vernietiging van die bose gaan en nie net be­perk is tot sy agente nie.

In ’n tyd waar God se kinders toenemend blootgestel word aan onreg, verdrukking en vervolging, dien die boodskap van God se oordeel ook vir ons tot troos. Dit rig ons oë hoopvol op die toekoms wanneer Christus sal terugkeer om finaal met Satan en al sy bose magte af te reken en die onreg teen sy kinders te wreek.

Perikope (gedagte-eenhede) versluier soms die bedoeling van By­bels­krywers. Dit is eers wanneer jy die twee laaste perikope (v. 31-43) saam lees dat die krag van Lukas se boodskap jou na jou asem laat snak. Lukas kies om die verhaal van die blinde van Jérigo juis hiér te plaas omdat dit so kontrasterend is met die reaksie van die dissipels op die Here Jesus se voorspelling van sy lyde.

Christus is besig om sy dissipels voor te berei op sy lydensweg as Messias. Hulle begryp dit egter nie omdat die woord vir hulle bedek was (v. 34). Hoewel daar niks fout was met hulle oë nie, was hulle nie in staat om die onsienlike te sien nie. Hulle skeefgetrekte messias­be­grip waarvolgens hulle ’n triomferende, charismatiese, militêre leier verwag het wat hulle polities sou bevry, het hulle verhoed om Hom te herken vir wie Hy regtig is.

Die optrede van die blinde man van Jérigo is egter die keersy van die dissipels se optrede. Hy was dalk blind, maar tog “sien” hy wat die siendes nie kan sien nie. Hy herken Jesus as die Christus – die Gesalfde van God. Daarom roep hy Hom aan as die “seun van Dawid”. Die Here Jesus genees hom. Hy vernietig die effek wat die sondeval op sy sig gehad het.

Ons verwagtinge en vooropgestelde idees verblind ons dikwels so­dat ons nie die Here Jesus sien vir wie Hy werklik is nie. Vir baie van ons is Hy ook maar net ’n towerstaffie en wonderwerker wat ons pro­bleme moet oplos en ons van bekommernis moet vrywaar. Dit is egter nodig dat ons eerlik sal wees oor die effek van die sondeval op ons lewens. Eers wanneer jy die blindheid in jou eie lewe herken, sal jy om die regte redes na die Here Jesus uitroep!